Opis projektu
Wymiary bezpieczeństwa zaopatrzenia w gaz ziemny: polska transformacja energetyczna, dostawy i geopolityka

Sektor gazu w Polsce od kilkunastu lat przeżywa dynamiczną transformację, kształtowaną z jednej strony wspólnotową polityką energetyczno-klimatyczną, a z drugiej wstrząsami o charakterze geopolitycznym, które wpływają na ceny energii i paliw, logistykę dostaw i układy strategicznych partnerstw międzynarodowych i regionalnych.
Kryzys energetyczny z lat 2021-2022 przypomniał o potrzebie zabezpieczenia dostaw importowanego gazu ziemnego do Unii Europejskiej, a jednocześnie o uniezależnianiu się od importu paliw kopalnych. Rozwiązaniem przejściowym, które w dużym stopniu ustabilizowało sytuację na europejskich rynkach gazu, było zwiększenie dostaw gazu skroplonego transportowanego drogą morską. Unia Europejska dojrzała także do decyzji o ostatecznej rezygnacji z dalszego kontraktowania gazu ziemnego od rosyjskiego dostawcy. Wygaszenie rosyjskiego kierunku dostaw gazu do UE uznać można za przełomowy krok na drodze do wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego na poziomie całej UE.

Wdrożenie tej decyzji nie powinno jednak oznaczać wygaszenia zainteresowania dalszym umacnianiem bezpieczeństwa dostaw, w dalszym ciągu newralgicznego dla europejskich gospodarek surowca jakim pozostaje gaz ziemny. W nowej konfiguracji globalnej polityki, przejściowa rola gazu w transformacji energetycznej zostaje przez wielu postrzegana jako „trwale przejściowa”. Wiąże się to ze wzmożonym zainteresowaniem inwestycjami w infrastrukturę gazową i nowe jednostki wytwórcze, co utoruje wykorzystanie gazu na przyszłe lata.

W obliczu niejasnej przyszłości polskiej transformacji energetycznej, rodzi to obawy o nowe zagrożenia i ryzyka związane ze zwiększaniem zapotrzebowania na tej surowiec, a tym samym uzależnianiem się od zwiększonego wolumenu jego dostaw. Oddala to również dążenia do ambitnych celów wzmacniania bezpieczeństwa energetycznego Polski, ograniczanie zużycia paliw kopalnych, inwestycji w efektywność energetyczną, rozpraszanie źródeł i stabilizację systemu. Rosnące możliwości technologiczne w sektorze odnawialnych źródeł energii, magazynowanie i postępująca elektryfikacja wielu energochłonnych procesów w przemyśle wnoszą nowe wątki do dyskusji o przejściowej roli gazu. Pod uwagę należy brać również zmieniające się perspektywy strategii energetycznych sąsiadujących krajów, co będzie oddziaływać na dalsze relacje i ewentualne tarcia o podłożu geopolitycznym.