RAPORT
Od gazu ziemnego do biometanu
Dekarbonizacja polskiego gazownictwa

Premiera raportu podczas 10. Kongresu Energetycznego
25-26 września 2024

ikona-biometan2
ikona-biometan1
ikona-biometan3

Szanowni Państwo,

Praca nad dwoma poprzednimi raportami o rynku gazu ziemnego w Polsce, pokazała jak ważny jest to temat dla krajowej transformacji energetycznej. Podzieliliśmy się rozważaniami nad rolą gazu jako paliwa przejściowego, a także jego miejscem w krajowym miksie w obliczu zagrożeń geopolitycznych, niestabilnych cen i potencjalnych niespodziewanych kryzysów.

Przyszedł czas na kolejny krok i poszukiwanie odpowiedzi na pytania, m.in. co z gazem ziemnym w obliczu strategii neutralności klimatycznej, a przede wszystkim: dlaczego w Polsce wciąż nie produkuje się biometanu? Tym razem mamy możliwość przeanalizować najnowsze uwarunkowania i antycypować możliwą ścieżkę dekarbonizacji polskiego gazownictwa przy udziale biometanu. Dzięki kontynuacji współpracy z European Climate Foundation, pracujemy nad raportem „Od gazu ziemnego do biometanu – dekarbonizacja polskiego gazownictwa”.

Sektor gazowy w Polsce, (a także w całej Unii Europejskiej) funkcjonuje obecnie w otoczeniu polityczno-regulacyjnym, kształtowanym przede wszystkim przez dążenia do neutralności klimatycznej. Dodatkowym elementem wywierającym presję na współczesne gazownictwo i cały rynek gazu, jest utrzymujące się ryzyko przerwania ciągłości dostaw, związane z toczącymi się w środowisku międzynarodowym konfliktami. Konflikty polityczne, także konflikty zbrojne są zjawiskami, niestety, na stałe wpisanymi w funkcjonowanie relacji międzynarodowych, a w związku z tym permanentnie generującymi zakłócenia w międzynarodowym handlu i transporcie gazu ziemnego. Sprostaniu tym wyzwaniom powinna pomóc odpowiednia strategia dla polskiego gazownictwa, która będzie w stanie pogodzić realizację celu obniżania emisyjności z wypełnieniem potrzeb w zakresie bezpieczeństwa rynku, przy jednoczesnym poszanowaniu dla lokalnych uwarunkowań środowiskowych.

Najnowszy Raport autorstwa ekspertów DISE, należy traktować jako merytoryczny wkład w publiczną dyskusję, zmierzającą do ustalenia odpowiedniej ścieżki transformacyjnej dla polskiego gazownictwa. Publikacja zawiera zatem propozycję określonego kierunku działań, którego realizacja ma szansę prowadzić do zmiany obowiązującego przez wiele dziesięcioleci, jednorodnego modelu branży gazowniczej, opartej wyłącznie na surowcu kopalnym, na rzecz zdekarbonizowanego i multipaliwowego sektora. Docelowo, w nowym modelu dominującą rolą pełnić mają gazy nieemisyjne. W przekonaniu DISE, nośnikiem takiej pożądanej zmiany będzie w pierwszej kolejności, produkowany na bazie krajowych zasobów, biometan. Przyjęcie tak sformułowanej tezy oparte zostało na podstawie ustalonych, w ramach wcześniej prowadzonych prac badawczych, wniosków i wynikających z nich przesłanek.

AUTORZY RAPORTU

Marcin Sienkiewicz

Dr Marcin Sienkiewicz

Pracownik naukowy Instytutu Studiów Międzynarodowych
Uniwersytetu Wrocławskiego, Ekspert ds. Rynku Gazu

Czytaj więcej >>

Ekspert Forum Polityki Wschodniej i adiunkt w Instytucie Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Wrocławskiego. W latach 2008-2010 współpracował z Biurem Bezpieczeństwa Narodowego i Kancelarią Prezydenta RP w zakresie bezpieczeństwa narodowego i energetycznego. W latach 2016-2018 był Prezesem Zarządu Dolnośląskiego Instytutu Studiów Energetycznych. Od grudnia 2015 roku związany z Towarową Giełdą Energii, gdzie odpowiada za rozwój giełdowego rynku gazu. W 2013 roku odbył staż dydaktyczny na VŠB – Technical University of Ostrava. W okresie grudzień 2013 – styczeń 2014 był stażystą w Biurze Studiów i Projektów Gazownictwa GAZOPROJEKT S.A. Autor studium koncepcyjnego poświęconego utworzeniu hubu gazowego w Polsce. Publicysta i recenzent „Wiadomości Naftowych i Gazowniczych” – miesięcznika wydawanego przez Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego i Gazowniczego. Uczestnik i współorganizator wielu konferencji poświęconych tematyce energetycznej. Autor ponad stu publikacji naukowych oraz opracowań eksperckich z zakresu bezpieczeństwa energetycznego, polityki energetycznej współczesnych państw, funkcjonowania międzynarodowych rynków energetycznych.

Remigiusz Nowakowski

Remigiusz Nowakowski

Prezes DISE,
Ekspert ds. Branży Energetycznej

Czytaj więcej >>

Posiada wieloletnie doświadczenie w budowaniu i wdrażaniu strategii biznesowych, zarządzaniu dużymi przedsiębiorstwami oraz projektami inwestycyjnymi w branży energetycznej i ciepłowniczej, a także doskonałą znajomość specyfiki sektora energetycznego oraz zasad działania rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego. Potwierdzone w praktyce zdolności przywódcze oraz umiejętność kierowania zespołami w otoczeniu międzynarodowym. Remigiusz otrzymał gruntowne wykształcenie z zakresu zarządzania, prawa i energetyki, zdobyte na prestiżowych uczelniach m.in.: Stanford University, Sustainable Banking Initiative, Certificate Course – Poland Energy Sector Executive Workshop, California, USA, Certificate Course in Leadership and Managerial Effectiveness w Międzynarodowym Instytucie Zarządzania, New Delhi, Indie. Ukończył studia magisterskie z ekonomii na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu oraz studia prawnicze na Uniwersytecie Wrocławskim. Obecnie jest Prezesem DISE. W przeszłości zajmował najwyższe stanowiska kierownicze w spółkach energetycznych. W latach 2018-2020 był Prezesem Zarządu PILE ELBUD S.A. (budownictwo infrastruktury elektroenergetycznej). W latach 2015 – 2016 był Prezesem Zarządu TAURON Polska Energia (wiodącego polskiego koncernu energetycznego) oraz Członkiem Zarządu PKN ORLEN S.A. W latach 2016-2019 był członkiem Rady Dyrektorów EURELECTRIC. W latach 2008-2015 i 2020 Dyrektorem Wykonawczym w Fortum, Heating & Cooling, Polska i kraje bałtyckie.

Prof. Jacek Dach

Prof. dr hab. inż. Jacek Dach

Uniwersytet Przyrodniczy
w Poznaniu

Urszula Zając

Urszula Zając

Dyrektor Departamentu Transformacji Energetycznej
– Pełnomocnik Zarządu ds. Transformacji Energetycznej,
Polska Spółka Gazownictwa sp. z o.o.

Czytaj więcej >>

W chwili obecnej Pani Urszula kieruję pracą Departamentu Transformacji Energetycznej w Polskiej Spółce Gazownictwa Sp. z o.o. (PSG), jest również Pełnomocnikiem Zarządu ds. Transformacji Energetycznej. W kwietniu 2023 roku została powołana w skład Rady Koordynacyjnej ds. Rozwoju Sektora Biogazu i Biometanu przy MKiŚ.

Pani Urszula podjęła pracę w PSG w 2020r. na stanowisku Pełnomocnika Zarządu ds. Rozwoju Energetyki Niskoemisyjnej, szybko jednak okazało się, że zakres jej działalności znacznie wykracza poza wyznaczone zadania, a wiedza i doświadczenie jest ogromnym wsparciem dla Spółki w zakresie transformacji energetycznej oraz wyznaczania nowych kierunków rozwoju Spółki. Jest autorką wielu nowych inicjatyw w Spółce w tym Przestrzennej Bazy Danych, gdzie po raz pierwszy, na sieci gazowniczej zostały pokazane miedzy innymi podmioty zawodowe które chcą, będą chciały lub korzystają z paliw gazowych. Narzędzie to stał się głównym narzędziem do analiz rozwojowych Spółki. Pani Urszula jest również Dyrektorem Programu Transformacji Energetycznej powołanego w PSG, celem którego jest przygotowanie Spółki do wyzwań związanych z transformacją energetyczną.

Od 1 kwietnia 2021r. Pani Urszula rozpoczęła kierowanie nowoutworzonym Departamentem Energii, którego głównymi zadaniami było między innymi realizacja projektów i zadań z zakresu transformacji energetycznej, badania rynku i identyfikacja potencjalnych klientów strategicznych, analiza potencjału rynku paliw gazowych w aspekcie dekarbonizacji, zdobywanie nowych klientów z przedziału od 1 MW mocy zainstalowanej w tym klientów strategicznych z obszaru ciepłownictwa, elektrociepłownictwa i przemysłu, współudział w analizie zasadności realizacji inwestycji dla klienta strategicznego przed uruchomieniem zadania inwestycyjnego, współpraca z interesariuszami zewnętrznymi mającymi wpływ na proces transformacji energetycznej w kraju, w tym z jednostkami administracji na szczeblu centralnym i wojewódzkim oraz państwowymi osobami prawnymi czy przeprowadzanie analiz kierunkowych w zakresie obszarów energetycznych kraju i zagranicy w aspekcie transformacji energetycznej Polski.

Obecnie Departament Energii został przekształcony w Departament Transformacji Energetycznej i objął dodatkowe zadania z zakresu rozwoju Spółki w dziedzinie biogazów oraz wodoru w tym: udział w procesie wdrażania i komercjalizacji innowacji w Spółce w zakresie transformacji energetycznej w tym paliw alternatywnych (biogazy/biometan, wodór), koordynacja działań Spółki z udziałem podmiotów zewnętrznych w aspekcie transformacji energetycznej w tym biopaliw oraz koordynowanie działań Spółki oraz udział w inicjatywach administracji państwowej, państwowych osób prawnych, z jednostkami badawczo rozwojowymi i podmiotami gospodarczymi w kraju i poza granicami w celu budowania oraz rozwoju kompetencji w aspekcie paliw alternatywnych oraz zgodnymi z potrzebami Spółki w aspekcie transformacji energetycznej. Pani Urszula jest również Przewodniczącą Zespołu Zadaniowego do spraw związanych z przyłączaniem podmiotów zaliczanych do grupy przyłączeniowej C zajmujących się wytwarzaniem paliw gazowych – biometan.

Pani Urszula całą swoją działalność zawodową poświęciła pracy na rzecz ochrony środowiska oraz rozwojowi polskiego przemysłu w tym w szczególności ciepłownictwa i elektroenergetyki, promując paliwa gazowe jako podstawowe, ekologiczne źródło energii dla podmiotów zawodowych.

Jest autorem wielu programów priorytetowych NFOŚiGW, które funkcjonują bezmiernie do chwili obecnej i w ramach których można finansować inwestycje oparte o paliwo gazowe. Była i jest głównym orędownikiem rozwoju kogeneracji na paliwo gazowe jako najważniejszego kierunku rozwoju polskiej energetyki.

Jej działania zostały dostrzeżone również przez resory energetyki, w związku z czym w 2019 roku została odznaczana Odznaką honorową „Za zasługi dla eneregetyki” z dnia 03.10.2019r., Legitymacja nr 44/2019/15913.

W 2022r., za wyjątkowe zasługi uzyskała stopień górniczy- Dyrektor Górniczy III stopnia.

Jej kontakt z ochroną środowiska oraz zasadami zrównoważonego rozwoju rozpoczął się już na studiach. Jest absolwentką Politechniki Wrocławskiej, Wydziału Architektury, Kierunek Gospodarka Przestrzenna, a jej specjalnością jest Planowanie Przestrzenne. Zakres studiów, które ukończyła dotyczył między innymi: studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, wieloletnie plany inwestycyjne dla gminy, strategia i kierunki rozwoju, wyznaczanie terenów prawnie chronionych, wykonywanie oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ).

Pani Urszula, przez 14 lat pracowała w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W czerwcu 2011 r. objęła funkcję Kierownika Wydział Programowy Przedsięwzięć Przemysłowych, a od 2014 pełniła role Dyrektora Departamentu zajmującego się finansowaniem działań pro-środowiskowych dla przemysłu i szeroko rozumianej energetyki w tym ciepłownictwa. Przewodniczyła i uczestniczyła w wielu grupach tematycznych na poziomie NFOŚiGW w tym do najważniejszych należą grupy tematyczne do spraw: ESCO, Programu Gekon- Generator Koncepcji Ekologicznych, IV Osi Priorytetowej POIiŚ na lata 2007-2014 oraz POIiŚ 2014-2020. Jest autorem wielu programów priorytetowych (w ramach środków własnych NFOŚiGW) w tym: Energia Plus, Ciepłownictwo Powiatowe, Mój Prąd, Polska Geotermia Plus. Współtworzyła programu Gekon- Generator Koncepcji Ekologicznych. Gekon to pierwszy w Polsce program branżowy w dziedzinie działań proekologicznych wspólnie przygotowany i realizowany przez dwie instytucje: NCBiR i NFOŚiGW.

Uczestniczyła w tworzeniu i wdrażaniu finansowania ze środków trzech perspektyw finansowych począwszy od SPO-WKP 2004-2006, POIiŚ 2007-2014 aż po POIiŚ 2014-2020, na wszystkich ich etapach od propozycji możliwych kierunków finansowania.

Realizowała zadania z zakresu wsparcia innowacyjnych technologii proekologicznych, zapobiegania i ograniczenie emisji zanieczyszczeń, oszczędzania surowców i energii oraz szeroko rozumianych zadań związanych z efektywnością energetyczną, zawsze uwzględniając i wskazując paliwa gazowe jako podstawę rozwoju gospodarczego.

Pani Urszula pełniła również funkcję Członka Rady Nadzorczej Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Rzeszowie.

Pani Urszula jest absolwentką Podyplomowego Studium Zarządzania Projektami, XIX Edycja w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie, Kolegium Zarządzania i Finansów, posiada certyfikat: APM GROUP- PRINCE2 Foundation, numer rejestracji: P2R/701951, numer certyfikatu: 02281806-01-7GQT oraz APMG-International- Managing Successful Programmes Fundation, numer rejestracji: MSPR/054176, numer certyfikatu: 02631962-01-DDQB.

W 2019 roku ukończyła Executive Master of Business & Administration na Warszawskiej Wyższej Szkole Menedżerskiej, edycja 11.
Ma na swoim koncie również wiele kierunkowych szkoleń i kursów.

Maciej Burny

Maciej Burny

Ekspert ds. analiz i polityki energetyczno-klimatycznej,
Prezes zarządu Enerxperience Sp. z.o.o.

Dr Agata Romanowska

Dr inż. Agata Romanowska

Project manager,
DISE

Aleksandra Pinkas

Aleksandra Pinkas

Prawnik w Kancelarii Kochański & Partners
w Departamencie Energetyki, Infrastruktury & Środowiska

Czytaj więcej >>

Prawniczka, absolwentka Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, gdzie aktualnie przygotowuje pracę doktorską. Prawnik w Kancelarii Kochański & Partners w Warszawie w Departamencie Energetyki, Infrastruktury & Środowiska.

Specjalizuje się w obsłudze prawnej projektów energetycznych, w szczególności w zakresie odnawialnych źródeł energii, wodoru i biometanu. Wspiera przedsiębiorstwa w raportowaniu zgodnie ze standardami ESG, przeprowadza badania due diligence projektów OZE i prowadzi szkolenia z zakresu regulacji rynku energii.

Współautorka i wykładowczyni na studiach podyplomowych „Transformacja energetyczno-klimatyczna. Prawo odnawialnych źródeł energii”. Laureatka Stypendium Rektora dla najlepszych studentów za osiągnięcia naukowe (2020 r.). Autorka kilkudziesięciu publikacji naukowych i branżowych z zakresu prawa energetycznego i prawa ochrony klimatu, w tym m.in. współautorka raportu eksperckiego Dolnośląskiego Instytutu Studiów Energetycznych pn. „Gaz ziemny w procesie transformacji energetycznej w Polsce” (2020 r.) i opracowania diagnostycznego do Strategii Energetycznej Dolnego Śląska „Rekomendacje do zmian legislacyjnych w zakresie przeprowadzenia transformacji energetycznej i osiągnięcia neutralności klimatycznej” pod red. prof. Jerzego Korczaka (2021 r.).

Prezentacja pierwszych wniosków z Raportu
podczas 27. Konferencji Gazterm – 14 maja 2024

Podczas tegorocznej edycji Green GAZTERMu, mieliśmy okazję zaprezentować pierwsze wnioski z nadchodzącego raportu o polskim biometanie oraz wziąć udział w następującej dyskusji panelowej. Reprezentująca DISE dr inż. Agata Romanowska, podkreśliła wagę koncentrowania wysiłków wokół krajowej debaty o dekarbonizacji polskiego gazownictwa. Choć premiera opracowania oczekiwana jest we wrześniu, autorzy są zgodni, że z perspektywy Polski, szeroko zakrojona produkcja biometanu wydaje się możliwa i racjonalna, biorąc pod uwagę olbrzymi krajowy potencjał, obecną politykę klimatyczną i bezpieczeństwo energetyczne kraju. Ze względu na potrzebę przyspieszania tych procesów i ograniczania kosztów, dobrym rozwiązaniem wydaje się wykorzystanie istniejącej infrastruktury gazowej do zatłaczania i przesyłu biometanu.

Polska jest na samym początku drogi w produkcji biometanu, czekając na uruchomienie pierwszej polskiej biometanowni, możemy czerpać wiedzę z wielu europejskich krajów, które mają już kilkunastoletnie doświadczenie. Pozwoli to uniknąć powtarzających się błędów i niedoborów, wynikających z naturalnej ewolucji biogazowni w biometanownie, a także prób ukształtowania rynku biometanu. Niezbędna jest do osiągnięcia tych celów długo horyzontalna krajowa, całościowa strategia. Biorąc pod uwagę obiektywne uwarunkowania dla Polski, dla pełnowartościowej strategii potrzebujemy przede wszystkim uwzględnienia chłonności sieci gazowniczej, potencjału i rozkładu przestrzennego substratu oraz zlokalizowania potencjału popytowego. Poza tym istnieją inne ważne kwestie, jak wybór modelu wsparcia, rozwój legislacji i uproszczenie procedur administracyjnych, czy uwzględnienie aspektów zrównoważonej produkcji.

Ostatni aspekt zrównoważonej produkcji zajmuje coraz więcej miejsca w europejskiej dyskusji publicznej, jak i legislacji. Każdy kraj ma własną hierarchię, konieczne jest zatem rozpatrzenie kwestii wydajności, kosztów, bezpieczeństwa i dodatkowych korzyści oraz dostępnych alternatywnych opcji. Ustalenie priorytetów w wykorzystaniu tego ograniczonego surowca jest bardzo ważne dla dekarbonizacji wielu sektorów gospodarki, jak i zrównoważonego rozwoju.

Autorzy zidentyfikowali obecne wciąż wysokie koszty wytwarzania biometanu jako podstawową barierę dla upowszechnienia biometanu w gospodarce. Istotnymi hamulcami rozwojowymi są również krajowe zaniedbania regulacyjne oraz brak długofalowej polityki, przez co obecnie doświadczamy braku popytu na biometan. Produkcja biometanu wymaga finansowego wsparcia na poziomie realizacji inwestycji oraz wprowadzenia biometanu do obrotu. O konkurencyjności biometanu na rynku europejskim decydują aspekty pozaekonomiczne, jak polityka rolna, dekarbonizacja energetyki, wszechstronność i sterowalność wykorzystania tego gazu. Wśród wielopoziomowych atutów produkcji i wykorzystania biometanu należy wskazać ich wpływ na neutralność klimatyczną (dekarbonizacja, obniżanie emisyjności w systemie), zrównoważany rozwój gospodarczy (gospodarowanie odpadami i szkodliwymi emisjami, wykorzystanie potencjału rolnictwa, obniżanie śladu węglowego polskich produktów) oraz bezpieczeństwo energetyczne (niezależne, sterowalne źródło energii i paliwo odnawialne). Do ryzyk zaliczono z kolei, m.in. opłacalność ekonomiczną, długoterminową kontrolę nad systemem wsparcia, aspekt „zrównoważoności” substratu – polityka żywnościowa, środowiskowa i zagrożenie nieetyczną ‘megaprodukcją’.

Uczestnicy dyskusji panelowej zgodnie stwierdzili, że potrzebna jest szybka aktualizacja krajowych regulacji, wypracowanie kompleksowej strategii biometanowej oraz modernizacja infrastruktury i sieci, która umożliwi biometanowniom przesył i magazynowanie tego odnawialnego gazu.

Foto relacja z prezentacji podczas konferencji Gazterm

EUROPEAN CLIMATE FOUNDATION

Projekt w ramach grantu przyznanego przez European Climate Fundation

foto-biometan2
foto-biometan1
foto-biometan4
foto-biometan3